Loading...
Davut ŞemsSayı 10

Karidesler

Fosilleri bulunan ve milyonlarca sene önce yaşayan ve hâlâ yaşamlarını sürdüren canlılardır. Hobicilerin tercih ettiği en gözde en şirin ve temizlıkçi olarak en çalışkan omurgasızlardır. Karidesler çok sığ sulardan tutun ışıksız soğuk ve çok derin sularda yaşıya bilen ve bu şekilde evrim geçiren canlılardır. Türlerine göre tuzlu ve tatlı sularda yaşarlar
Class: Crustacea

Order: Decapoda (eklem bacaklılar)

Familyalar: Hippolytidae, Stenopodidae, Palaemonidae

Yaşam süreleri: Ortalama akvaryumdayaşama süreleri 1-3 sene arasındadır. Bu süre türler arasında değişebilir en uzun süre yaşayanlar boxer karideslerdir. Karides alırken daha uzun süre yaşamaları için küçük bireyleri seçmek gerekir, yavru karideslerin akvaryumdaki yaşama süresi daha uzundur.
Cinsiyetleri: Karideslerin belirli cinsiyetleri yoktur. Hermaferodittirler, yavru vermeleri için 2 bireye ihtiyaç duyarlar ve birbirlerini döllerler. Son zamanlarda üreticiler ve hobiciler tarafından başarı ile üretilmişlerdir.
Su şartları: Su sıcaklığı 24-26, PH 8.1-8.4 KH 8-12
İhtiyaç duydukları elementler: Karidesler büyümek ve kabuk değiştirmek için calcium, mg, iodine ve trace elemenlerine ihtiyaç duyarlar. Sağlıklı kalmaları için bu elementleri suya ilave etmeliyiz ve düzenli olarak kısmi su değişimi yapmalıyız.

Lysmata debelius

Kabuk değiştirme: Karidesler büyüme sürecinde devamlı kabuk değiştiriyorlar ve bu kabuk değişimi genelde geceleri olur ve yeni kabukları sertleşene kadar gizlenirler çünkü çok savunmasız olurlar. Genç bireyler sık sık kabuk değiştirirken daha yaşlılar daha geç kabuk değiştiriyorlar. Hobiye yeni başlayan arkadaşlar bu boş kabukları görünce karidesin öldüğünü düşünürler ertesi gün karides ortaya çıkınca şaşırırlar.
Resif uyumu: Hepsi resif uyumludurlar fakat boxerler küçük akvaryumlarda diğer karideslere agresif davrana bilirler hatta yeni kabuk değiştiren diğer karidesleri yiye bilirler ama büyük akvaryumlarda pek sorun olmaz. Ayrıca deniz yıldızı besleyen akvaristler harlequin shrimp beslememelidirler. Çünkü harlequin shrimpler deniz yıldızı ile beslenirler.

 

Doğal düşmanları: Resif uyumlu olmayan bir çok balık karideslere zarar verebilir bu nedenle resif akvaryumlarında beslemek gerekiyor. Hatta bazı resif uyumlu balıklar bile bazen karideslere zarar verebilirler örnek olarak bazı şahin balıkları karideslere saldıra bilirler.
Sosyal davranışlar: Karidesler doğada ikili veya daha çok sürüler halinde yaşarlar tek beslendiğinde utangaç davranıp pek ortalıkta görünmezler, karideslerin akvaryumda görünüp gezmelerini istiyorsak 3-5 bireyli guruplar halinde beslenmeliyiz tabi nano akvaryumlarda çok sayıda beslenemez.
Satın alırken dikkat edilecek hususlar: Dayanıklı olsalarda hassas ve zarif canlılardır alırken torbaya küçük bir taş veya canlı kaya eklersek canlı ona tutunur ve sitrese girmez birde akvaryuma eklerken canlıyı bir kovaya koyup su damlatmak süretiyle yeni suya alıştırmalıyız, aniden akvaryuma sokmak su değerlerin farklılığından dolayı strese girebilirler.

Lysmata amambionensis

Denizde yaşayan karidesler 8’e ayrılır 1. Cleaner shrimp 2. Boxer shrimp 3. Harlequin shrimp 4. Dancing shrimp 5. Amenone shrimp 6. Rock shrimp 7. Pistol shrimp 8. Deep water shrimp
1. Cleaner shrimp: Temizlikçi karidesler çok sayıda türlere sahiptirler ve ortak özellikleri balıkların üstünde yaşayan parazitleri hatta dişlerinin arasındaki yem artıkları temizlik yapmakta görevlidirler, doğada çok sayıda balık bu karideslerin yaşadıkları bölgeye gelip ve hareketsiz kalarak hatta yan yatarak bu canlılara kendilerini teslim edip ve parazitlerden kurtulmayı beklerler.
Lysmata amambionensis Ülkemize en fazla ithal edilen ve aynı ismi taşıyan cleaner shrimptir. İngilizce ismi skunk cleaner olan bu canlı güzellikleri ve davranışları ile tüm tuzlu su akvaristlerin kalbine taht kurmuş canlı
lardır. Boyları 5-6 cm olur ve renkleri kırmızı beyazdır. Dayanıklı canlılardır ve gurup halinde yaşarlar akvaryumda en az 2-3 birey olmak üzere beslenmelidirler.
Lysmata debelius Yine cleaner grubuna ait fire shrimpler, göz alıcı renklere sahip karideslerdir ve ülkemize çok sayıda ithal ediliyor. Tamamen kırmızı olup, beyaz benekleri vardır. Ateş karidesleri çok utangaçtır ve devamlı yuvalarında gizlenirler. Ancak çok sayıda alınırsa, gurup halinde ortaya çıkarlar.
Marmoratus complex (saron sp.) Çok güzel bir karides türüdür diğer karideslerden biraz daha iridir ve sosyal davranışlar sergilerler,ülkemize pek fazla ithal olmasada benim gördüklerim çok hoş ve hareketli canlılardır. gerek renkleri gerek davranışları hobicileri tatmin edici canlılardır. En az, 2 birey alınmalıdır.
Lysmata wurdemanni Peppermint shrimp: Son zamanların en populer karidesi olan ve aiptasia yeme özelliği olan bu canlılar görsellikten ziyade aiptasia yedikleri için telep alıyorlar ve diğer karideslerden daha fazla fiyata satılıyorlar. Çok utangaç olan bu canlılar daha çok akşamları aktif oluyorlar ve yeni aldıklarımızda güzdüz pek ortalıkta dolaşmıyorlar. Hele bol mağaralı büyük akvaryumlarda nadir olarak ortaya çıkıyorlar. Başı aiptasialarla dertte olan akvarist arkadaşlara tavsiye edilebilir. Renkleri krem üstüne kırmızı şeritler gibidir ve 7 cm kadar büyürler. Aiptasialar bittikten sonra bir sorun olomaz ve yem artıkları ve çeşitli canlı ve kuru yemlerden beslene bilirler.
Lysmata seticaudata Mediterranian cleaner shrimp (akdeniz temizlikçi karides): Bizim denizlerimizde bulunan ve peppermintin yakın akrabası olan bu karides pepperminte çok benzer. Hatta satıcılar tarafından bilerek veya bilmeyerek peppermint yerine satılmaktadır. Aslında bunlarda azda olsa küçük aiptasialari yerler. Bunlarda çok utangaçtırlar. Uzun süre göremedikçe öldüğünü bile düşüne biliriz ama dayanıklı canlılardır. Soğuk su canlısıdırlar fakat sıcak suya da adapte olabilirler. 18-25ºC derece ideal su ısısıdır. Doğada sürüler halinde yaşarlar.

Lysmata amambionensis

2. Boxer shrimpler: Yerli ve yabancı bir çok türü bulunmaktadır. Bu ismi görünüşü dolayısıyla haketmişler, kolları açık bir boksöre benzerler ve diğer karideslere göre biraz agresiftirler. Kıskaçlarıda diğer karideslere göre daha büyük ve daha kalındır. Antenleri çok uzundur. Biraz agresif olduklarından eğer başka karideslerle besleyecekseniz, büyük akvaryumlarda tercih edilmeli, aksi halde kavgalara ve agresif hareketlere şahit olabilirsiniz. Elbette bu bir kural değil. Bizzat nano da besledim ama fazla agresif davranmadı. Yinede tedbiri elden bırakmamalıyız.

Stenopus hispidus

Stenopus hispidus Banded coral shrimp: Boxer shrimplerin en populer ve en çok ithal edilen karidesidir. Duruşu ve renkleri çok hoştur. Diğer karideslerden biraz daha büyük gibi görünür. Azda olsa biraz agresiftir ve akvaryumda karideslerin en fazla yaşayanıdır. Benim akvaryumda 3 seneden beri hala yaşıyan boxer karidesim var. Bu guruba ait fazla karides ithal edilmiyor ama yurt dışında gold banded coral shrimp adı altında (Stenopus zanzibaricus) satılmaktadır. Bir de yerli boxerler var pek piyasası bulunmasa da, akdenizde yaşayan (stenopus spinosus) akdeniz boxer karidesi bulunmaktadır. Tropik sıcaklıklara dayanabilirler.
3. Harlequin shrimp Hymenocera elegans: Dünyanın en güzel karidesleridir. Pek karideslere benzemesede muhteşem görüntüye sahipler. Karidesler gibi uzun antenlere sahip değiller. Kıskaçları yassı ve büyüktür. En önemli özellikleri sadece deniz yıldızı ile beslenirler. Bakımları ortadır, yani deniz yıldızı bulamazlarsa ölürler. Renkleri beyaz turuncu ve ince şeritli mavidir. Doğada normalde çiftler halinde yaşarlar. Deniz yıldızları avlar ve uzun süre onunla beslenirler. Avlama teknikleri önce yıldızı ters çevirip sonra onu yuvalarına taşımaktır. Sonra kollarından başlayarak deniz yıldızını yemeye başlarlar. Bazı akvaryumlarda Asterina deniz yıldızı istilasına uğrarlar. Bu yıldızlar aşırı derecede çoğalır ve coralin algleri yerler. Bu yıldızların aşırı üremesini kontrol altına almak için en iyi çözüm bu güzel karideslerdir. Hem gözümüze hitap ederler hemde asrerina’lardan kurtarırlar.

Hymenocera elegans

4. Dancing shrimp: Yaptıkları hareketlerden olayı bu ismi almışlar. Dans edermiş gibi hareket ederler. Doğada büyük sürüler halinde, küçük mağaralarda ve oluklarda yaşarlar. Ülkemize az da olsa ithal edilir. Örnek olarak “Durban dancing shrimp”i söyleye biliriz.

Durban dancing

5. Anemone shrimp: Küçük karideslerdir ve genelde rengsizler. Sürüler halinde anemonların, tetakullerin arasında yaşarlar. Bizim denizlerde de bol miktarda bulunur. Örnek olarak Periclimenes brevicarpalis (galass
anemone shrimp). Bu cam karidesler anemon ve bazi uzun polypli sert mercanlar (LPS) tentakullerin arasında yaşarlar. Yani anemon ve mercanları konak olarak kullanıp, ortak yaşam sürdürürler. Anemone karideslerin başka bir örneği Thor amboinsis (sexy anemone shrimp). Rekleri siyah kırmızı ve beyazdır. Boyları 2-3 cm. yani çok küçüktür. O yüzden nano akvaryumlarda tercih edilmeliler.

Lysmata wurdemanni

6. Rock shrimp: Kaya karideslere örnek hepimizin yakından bildiğimiz ve tüm denizlerimizde bulunan Teke karidesidir. Paleomon serratus veya elegans: Kıyılarda ve limanlarda çok sayıda bulunan dayanıklı ve çok sosyal bir karides türüdür. Su sıcaklığına adapte olur ve akvaryumda rahat bir şekilde yaşar. Akvaryuma alıştıktan sonra pek gizlenmez. Hatta ele bile gelirler ama büyük balıklardan içgüdüsel olarak korkarlar. Akvaryumda temizlik ekibi olarak kullanabiliriz. Normalda satılmaz ama kıyılarımızda özellikle Marmara denizinden bol miktarda temin edebiliriz.

Paleomon serratus
Marmoratus complex


7. Pistol shrimp: Alpheus sp.: Daha çok minik bir istakozı andıran bu karidesler büyük kıskaçlara sahiptir. Bu kıskaçların bir tanesi diğerinden daha büyüktür. Bu da bu karideslerin ayırıcı özelliğidir. Çünkü reef lobsterlere benzerler ama lobsterlerin kıskaçları aynı boydadır. Bu karideslerin başka özellikleri doğada kumda yaşayan ”goby”lerle symbiotic yaşam sürerler. Devamlı kum ve taşların altında oluklar açıp yuva yaparlar ve gobylerle beraber bu yuvalarda yaşarlar. Akvaryumda çok hoş bir görüntü oluştururlar. Her cins pistol shrimp kendine has bir gobysi vardır. Pistol karidesleri alanlara gobysiyle beraber almalarını tavsiye ederim. Pistol shrimplere bir kaç örnek: Snapping shrimp, Bullseye snapping shrimp, Tiger snapping shrimp, Japanese snapping shrimp.
8. Deep water shrimp: Bu gurup karidesler derin soğuk ve karanlık sularda yaşarlar ve çoğu kördür ve akvaryumda beslenmesleri tercih edilmiyor. Hatta piyasasıda yoktur.
Bu sayımızda en bilinen ve tercih edilen karidesleri size tanıtmaya çalıştık umarım yararlı olmuştur,
Canlılarınıza iyi bakın.

Dr. Davut ŞEMS

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir